Αν και οι κατανάλωση κρέατος συνοδεύεται από πολύ χρήσιμα για τον οργανισμό θρεπτικά συστατικά, η υπερκατανάλωση κόκκινου ή επεξεργασμένου κρέατος έχει επιστημονικώς αποδεδειγμένα συνδεθεί με διάφορες ασθένειες ακόμα και με καρκίνο.
Ο όρος «κόκκινο κρέας» αναφέρεται στο μοσχαρίσιο, το χοιρινό, το αρνίσιο και το κατσικίσιο κρέας από εκτρεφόμενα κοπάδια ζώων, καθώς επίσης και στο κρέας που περιέχεται στα επεξεργασμένα τρόφιμα και στα περισσότερα μπιφτέκια από βοδινό.
Ο όρος «επεξεργασμένο κρέας» αναφέρεται σε κρέας το οποίο συντηρείται με τη μέθοδο της κάπνισης, της ξήρανσης με άλατα, του παστώματος, ή με προσθήκη χημικών συντηρητικών με σκοπό τη βελτίωση της γεύσης ή της συντήρησής του. Στην εν λόγω κατηγορία συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, το ζαμπόν, το μπέικον, το σαλάμι και ορισμένα λουκάνικα (πχ. Φρανκφούρτης).
Ποια η σχέση της Κατανάλωσης Επεξεργασμένου Κρέατος με την Εμφάνιση Καρκίνου;
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Epidemiology, μελέτησε αν άνθρωποι που καταναλώνουν κατά μέσο όρο 76gr επεξεργασμένου και κόκκινου κρέατος τη μέρα (δηλαδή 2-3 φέτες ζαμπόν) έχουν περισσότερες πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του εντέρου. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχούσε στη ποσότητα επεξεργασμένου κρέατος που κατανάλωνε σε καθημερινή βάση ένας μέσος Βρετανός.
Τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι υπάρχουν επαρκή δεδομένα για να στηρίξουν τη θετική σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος και τη καρκινογένεση στους ανθρώπους. Δεν ισχύει το ίδιο για την κατανάλωση κόκκινου κρέατος, για το οποίο τα στοιχεία δεν ήταν ενοχοποιητικά.
Η κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος κατηγοριοποιήθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στο Group 1 των τροφών αυτών που σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου. Επίσης, η υπέρμετρη κατανάλωση κόκκινου κρέατος θεωρήθηκε «πιθανώς καρκινογόνος για τους ανθρώπους» και τοποθετήθηκε αντίστοιχα στο Group 2A της σχετικής ταξινόμησης.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες εκτιμήσεις του προγράμματος Global Burden of Disease Project, 34.000 θάνατοι από καρκίνο ετησίως, αποδίδονται σε διατροφή πλούσια σε αλλαντικά, έναντι 1.000.000 θανάτων που αποδίδονται στο κάπνισμα και 600.000 στην κατανάλωση αλκοόλ.
Πρέπει να σταματήσω άμεσα την κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος;
Παρότι η υπερκατανάλωση κόκκινου κρέατος ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο εκδήλωσης κάποιας μορφής καρκίνου, το κόκκινο κρέας είναι ταυτόχρονα καλή πηγή διαφόρων θρεπτικών συστατικών, οπότε και δεν το αφαιρούμε εντελώς από τη διατροφή μας, αλλά το περιορίζουμε. Κατά κανόνα, συνιστάται να αποφεύγουμε την κατανάλωση ποσότητας μεγαλύτερης από 500 γρ. κόκκινου κρέατος την εβδομάδα (μπορεί να αντιστοιχούν σε 700-750 γρ. ωμού κρέατος, ανάλογα με την κοπή ή τον τρόπο μαγειρέματος).
Όσον αφορά στο επεξεργασμένο κρέας, εξαιτίας της σύνδεσης που έχει η κατανάλωση του με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του εντέρου, συνίσταται η αποφυγή της κατανάλωσης του όσο είναι αυτό εφικτό, μιας και δεν προσφέρει περισσότερα θρεπτικά συστατικά απ’ ό,τι το κόκκινο κρέας.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η συνιστώμενη ποσότητα αλλαντικών δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 30 γρ. την εβδομάδα, δηλαδή περίπου όσο μία φέτα από το αγαπημένο σας αλλαντικό.
Μπορεί η κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος να συνυπάρξει με έναν υγιεινό κατά τα άλλα τρόπο ζωής;
Είναι γεγονός ότι μια διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, που βρίσκονται στα δημητριακά ολικής αλέσεως, το ψωμί ολικής αλέσεως ή το καστανό ρύζι, και η έντονη σωματική δραστηριότητα σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του εντέρου. Είναι εύλογο λοιπόν να αναρωτηθούμε αν τα παραπάνω μπορούν να αντισταθμίσουν τον αρνητικό αντίκτυπο της κατανάλωσης επεξεργασμένου κρέατος για τον οργανισμό μας.
Τόσο οι φυτικές ίνες όσο και η έντονη σωματική δραστηριότητα, συμβάλλουν στην κινητικότητα του εντέρου, μειώνοντας τον χρόνο που μένουν στο έντερο οι επιβλαβείς χημικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βρίσκονται στο επεξεργασμένο κρέας. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν είναι σαφές τι διαφορά θα μπορούσε να κάνει αυτή η αλλαγή στις επιπτώσεις που έχουν οι ουσίες αυτές στα κύτταρά μας. Σύμφωνα με νεότερες μελέτες, φαίνεται πως δεν μπορούμε να γνωρίζουμε κατα ποσο μια θετική δραστηριότητα μπορεί να αντισταθμίσει μια επιβλαβή συνήθεια φέρνοντας τελικά την ισορροπία στον οργανισμό μας.
Με τι μπορώ να αντικαταστήσω το επεξεργασμένο κρέας στη διατροφή μου;
Αν είστε και εσείς λάτρης του επεξεργασμένου κρέατος και τα αλλαντικά δεν λείπουν από το εβδομαδιαίο σας καλάθι του σούπερ μάρκετ, παρακάτω μπορείτε να δείτε κάποιες πρακτικές λύσεις που θα σας βοηθήσουν να περιορίσετε την κατανάλωσή του.
Α. Ημέρες Χωρίς Κρέας: Ορίστε 2-3 φορές την εβδομάδα στις οποίες δεν θα καταναλώσετε καθόλου κρέας, αντίθετα θα λάβετε τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά από άλλες τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη όπως τα γαλακτοκομικά.
B. Εναλλακτικά Σάντουιτς: Αντικαταστήστε τη γαλοπούλα ή το ζαμπόν στα σάντουιτς που ετοιμάζετε για εσάς ή για τα παιδιά σας με κοτόπουλο, τόνο, βραστό αυγό ή λαχανικά. Έτσι, θα μειώσετε σημαντικά την κατανάλωση αλλαντικών σε τακτική βάση, ενώ θα έχετε εξασφαλίσει ένα θρεπτικό και πεντανόστιμο σνακ.
